NHẦM TƯỞNG VỀ VIẾT BẰNG TRÍ x VIẾT BẰNG KHÍ
Có một học viên từng nói với tôi:
“Em viết rất logic. Nhưng nhiều khi đọc lại… em thấy chữ của mình khô lắm.”
Tôi hỏi:
“Lúc viết, em dùng phần nào của mình?”
Bạn ấy đáp: “Dạ, cái đầu.”
Đúng vậy. Phần lớn chúng ta vẫn viết bằng đầu. Ta nghĩ, phân tích, sắp đặt câu chữ nhanh gọn, nhiều khi rất giỏi. Thế nhưng sẽ đến một ngày ta chợt nhận ra: mọi thứ đều đúng cả, mà sao vẫn không chạm. Bởi giữa những con chữ chỉnh chu ấy, ta đã bỏ quên mất phần quan trọng nhất - chính người viết.
Hôm đó, tô cho bạn một bài tập nhỏ. Tôi bảo: "Em thử viết câu này xem: Tôi đang ở đây."
Bạn ấy viết ngay, không chút ngần ngừ: “Tôi đang ở đây, ngồi trong căn phòng ngập tràn ánh sáng, với tâm trạng khá bình yên.”
Tôi gật đầu. Câu ấy rõ ràng, mạch lạc, chẳng có gì để chê.
Rồi tôi nói tiếp: “Bây giờ, em đặt tay lên ngực. Thở một hơi. Rồi hẵng viết lại.”
Bạn ấy thở. Một lúc sau, viết:
“Tôi ở đây. Tim gõ nhè nhẹ.
Chỉ một nhịp thôi, mà thấy mình đã về.”
Đoạn sau không phải vì bạn ấy bỗng viết hay hơn. Mà vì đến lúc đó, chữ bắt đầu thở.
Tôi nghĩ, đó chính là chỗ khác nhau giữa viết bằng lý trí và viết bằng khí. Lý trí làm cho chữ rõ ràng; còn khí lực làm cho chữ có sự sống. Khi ta viết bằng lý trí, chữ giống như những viên gạch xếp ngay ngắn thành một bức tường. Khi ta viết bằng khí lực, chữ lại như một cánh cửa hé mở, để người đọc bước qua và gặp được chính ta ở phía bên kia.
Có một điều cần nói cho rõ: viết bằng khí không có nghĩa là viết thiền, cũng chẳng phải viết cho thật chậm, hay nhất thiết phải là làm thơ. Ta vẫn có thể viết bằng khí lực ngay cả khi viết một cái email công việc, một bài PR, một trang nhật ký, một đoạn content, một bản thuyết trình, một kịch bản, một bài báo, một truyện ngắn hay thậm chí một bản báo cáo khô khan nhất. Bởi khí lực vốn không thuộc về thể loại nào; nó chỉ đơn giản là cái năng lượng của người viết đang đi xuyên qua từng câu chữ.
Và điều thú vị, theo tôi, là khí lực chẳng những không cản trở lý trí, mà còn làm cho lý trí mạnh thêm. Khi hơi thở điều hòa, đầu óc ta sáng ra. Khi thân yên, câu văn tự khắc mạch lạc hơn. Khi lòng mở, điều ta muốn nói cũng chạm đến người khác sâu hơn. Viết bằng khí lực không hề loại bỏ lý trí, nó chỉ dạy cho lý trí biết thở.
Và rốt cuộc, chữ chỉ thật sự sống khi người viết chịu trở về với chính mình.