❛ 

Năng lượng trong bài này có sự quan sát nhưng chưa được an.

Vừa sắc sảo, vừa uể oải.

“Tỉnh” nhưng “mỏi”

Em có sự quan sát và cảm thụ tốt. 

Nhưng bị rối giữa các thái cực.

• Đúng. Chúng ta chấp nhận buồn và vui là 2 mặt của đồng xu không tách biệt. Chấp nhận thành công và thất bại là 2 trạng thái gần gũi của cuộc sống. Như đẹp -  xấu, cao - thấp… nên ta không tìm cách để nắn dòng chữ mình thành đẹp, bình an, hạnh phúc… mà chối bỏ bằng còn lại. Khi đó, không còn là cuộc sống đa dạng, muôn màu.. Cái ta học là học cách cảm sắc thái của chữ, và học cách để hiểu được dòng chảy đó. Không buông lung.

• Từ trạng thái chấp nhận cuộc sống có lẽ riêng của nó → không có nghĩa là ta sống mặc kệ, sống trôi nổi theo cảm xúc → từ đó, khiến câu từ của mình cũng trôi, cũng mặc kệ. Việc đó sẽ khó để ta diễn đạt được những gì bên trong mình và không kết nối được với người khác.

• Học về “khí lực” của chữ, để em hiểu được bên trong mình hơn, cho phép người đọc chạm vào những phần mình muốn người ta chạm tới. Họ cũng không cần hiểu hết bản thân mình, nhưng họ có thể hiểu phần mà mình muốn kể, muốn được nói ra. Nếu viết không có “điểm tựa”, không có 2 bờ, thì dòng chảy không gọi là dòng chảy. , Người đọc sẽ cảm thấy mình như những dòng nước quấn lấy nhau, mơ hồ.

→ mình có đang kẹt trong cái biết của mình?

Nỗi xa cách với mọi thứ

• Em diễn đạt tốt. Nhưng có 1 tầng nào đó em không muốn chấp nhận mở ra. 

Như kiểu: “Tôi biết mình cô đơn, nhưng tôi chưa đủ can đảm để ngồi yên trong cô đơn đó.”

• Cách quan sát của em rất sâu sắc nhưng quan sát xong rồi thì bỏ ngỏ câu trả lời, chưa chạm đến tầng quan sát sâu: chưa buông để ở trong sự quan sát đó.

Vì vậy: cảm giác đọc thấy bị nén

• Em vừa muốn cho người ta thấy, nhưng vừa không muốn cho người ta thấy nên cứ đánh lận qua lại giữa 2 cực.

Tụ chung: em có nội lực mạnh, có ngòi bút diễn đạt được bên trong mình. Nhưng bị quấn trong chính trí tuệ của mình: nghiện nhìn sâu quá mức - đến mức không sống được trong điều mình thấy.

Năng lượng tổng thể giống như một người đang tỉnh trong giấc mơ của chính mình: biết là mơ, biết là đang tỉnh, nhưng vẫn chưa bước ra được.

Do còn chấp nhận sự thả lỏng, buông lung của mình. 

Trong con đường Trung đạo, không có sự thả lỏng hoàn toàn cũng không có sự dính mắc hoàn toàn. Mà tùy thời điểm, tùy hoàn cảnh mà ta cho phép mình dao động qua lại giữa 2 cực. Sự mâu thuẫn giữa những gì mình ngộ ra và những gì đang vận hành thực tế , tạo ra sự đối kháng, vùng vẫy của mình.

Đó có thể là điểm kẹt của em.

❜

❛ 

Năng lượng bài này vừa thật, vừa mong manh

• Thật: em đang dám đối diện với cảm xúc và suy nghĩ của mình, hãy tiếp tục khai thác sâu hơn nữa

• Mong manh: vì còn đang run rẩy

Sự khởi đầu rất tốt → có khí lực khi nó khởi từ tâm và thân mình

Một ly nước buổi sáng nay, làm dịu đi sự khô khốc và đau nơi cuống họng mình. 

Nhưng sau đó phần trí xem vào và dẫn đi → dòng khí bị tán

Nhưng đoạn cuối lại tụ về tâm lại được.

Điều đó cho thấy em đang bắt nhịp.

→ em đang ở giai đoạn “lắng” của nước”, chưa “trong”, nhưng đã dừng xoáy.

Đó là bước ngoặt quan trọng của hành trình viết, khi người viết không cố gắng làm đẹp chữ, mà cho phép chữ phơi ra trạng thái thật của tâm.

→ hãy tiếp tục thành thật với bản thân với trạng thái đang có, không cần chữ đẹp

Anh ví dụ 1 bài tham khảo sửa lại từ bài của em nếu viết nhịp nhàng theo hơi thở và thả lỏng thật sự:

Một ly nước buổi sáng làm dịu đi cơn khô khốc nơi cổ họng
từng ngụm, từng ngụm
mình thấy nước trong suốt chạm vào thân thể
và thấy trong lòng vẫn thiếu điều gì đó
chắc vì mình vội
vì chưa thật sự có mặt trong ly nước này

mình dừng lại
nghe hơi lạnh của nước thấm vào,
nghĩ đến dòng nước sạch mình vẫn dùng mỗi ngày ở Măng Đen
nghĩ đến sự trong, sự sạch của nước ở đây
và đến sự trong suốt từng có trong mình

đã có một thời
người ta nói mình trong trẻo và nhẹ nhàng
mình cũng từng thấy vậy
rồi một ngày không còn nhận ra ánh sáng ấy nữa
và mình bắt đầu đi tìm lại

nhưng càng tìm
mình lại càng thấy đầy bóng tối
những khoảng mờ mịt nằm im dưới đáy
càng cúi xuống
nước càng sâu

và trong đáy sâu ấy

hình như có ánh sáng nào đó

rất nhỏ

nhưng thật

như giọt nước đầu ngày 

❜

❛ 

Bài lần này viết mang hơi thở của nghệ thuật - hiện sinh - hoài niệm.

Có chiều sâu về mặt năng lượng cảm thụ, mọi thứ rất kín kẽ.

Dù rất giàu cảm xúc, nhưng không rơi vào cảm tính. Một loại cảm xúc sâu nhưng không kịch tích.

Mỗi chi tiết đều thở bằng năng lượng cảm nhận:

• “Băng đô đỏ có tai và sừng hươu” → biểu tượng của ngây thơ còn sót lại trong thế giới trưởng thành.

• “Con hổ bị giam trong chuồng, đôi mắt cô đơn” → hình ảnh của tâm bị cầm tù trong giới hạn nhân sinh.

• “Màu kim loại lạnh lẽo của những tòa nhà cao tầng” → đối trọng giữa thiên nhiên - nhân tạo, cảm xúc - lý trí.

→ hai linh hồn đang cùng phản chiếu nỗi cô đơn sáng trong của người làm nghệ thuật.

Khí của bài là Thủy tàng Hỏa, dòng chảy lạnh, đều, nhưng bên trong có ngọn lửa nhỏ âm ỉ.

Cảm xúc không bộc phát mà ẩn mình dưới những điều rất tường minh.

→ em đã làm tốt viết bằng hình ảnh, không phải bằng cảm nhận của cá nhân

→ khi viết về nhân vật, nhưng cũng chính nhân vật là phản chiếu lấy mình

Tụ chung: điểm sáng của bài này là chữ có nhịp ảnh - từng khung hình sống, rất điện ảnh. Hơi thở trong bài lan ra, trầm lắng, có dư âm, có sức lay động.

❜

❛ 

Nó không hề “dở” hay “bế tắc”,  mà đang ghi lại một khoảnh khắc thật trong tiến trình mở tâm: khi cái “tôi viết” đã rút lui, nhưng “tâm chưa thuần tĩnh” nên ta rơi vào vùng giữa im - loạn, rỗng - động.

“Con quỷ nhỏ” → đó chính là biểu tượng của bản ngã đang kháng cự khi tâm đi vào vùng tĩnh.

Vì thế, bài này đang ở đúng giai đoạn chuyển hóa:

từ “ý muốn tĩnh” → “đụng vào vùng rỗng” → “cái tôi hoảng sợ và vùng vẫy”.

1.  Tâm đã chịu ngồi xuống.
   → Dù “không viết được gì”, vẫn ngồi lại và nhìn chính mình. Đó là bước đầu tiên của tỉnh thức.

2.  Rỗng – nhưng chưa có khoảng.
   → Tâm đang trống, nhưng thân - cảm - trí chưa đồng nhịp, nên năng lượng bị kẹt giữa im lặng và bất an.
   → Giống như một căn phòng vừa dọn sạch, nhưng vẫn còn tiếng vọng cũ.

3.  “Con quỷ nhỏ” chính là tiếng chỉ trích nội tâm.
   → Đây là tầng ngã sâu nhất: “mình không đủ tốt”, “mình không yên được”.
   → Cảm xúc này không xấu - nó là dấu hiệu cho thấy bản ngã đang bị soi chiếu bằng ánh sáng tỉnh thức.

→ Thay vì chống lại hay xua nó đi, hãy viết cho nó một dòng:

“Con quỷ nhỏ trong tôi đang nói gì vậy?”
Rồi lắng nghe. Viết lại nguyên văn. Không phán xét.
Bằng cách này, năng lượng của “bản ngã tự chỉ trích” được hóa thân thành đối thoại, không còn chiếm hữu toàn bộ tâm.

→ trống rỗng là một trạng thái bình thường ở giai đoạn này, em đã viết ra được

Tụ chung: từ đề tài, em hãy thử lắng nghe bên trong mình đang muốn nói gì rồi cứ viết nguyên văn, không phán xét là hay/dở, cứ viết ra hết. Rồi sau mình chỉnh lại sau. Em hãy viết như đối thoại với chính bản thân mình nhiều hơn.

❜

❛ 

Năng lượng: chân thành, cảm xúc nhưng vẫn còn nhiều chỗ bị “đầy”, “kẹt”, “mơ hồ”.

Vì còn muốn kể hơn là ở trong câu chuyện đó.

• Chữ là người bạn tri kỉ đối với tôi - Nhưng lạ thay người bạn tri kỉ này đã mất kết nối với tôi khoảng 2 năm nay.

→ chỉ kể mà không nhận thấy bản thân mình cảm gì trong đó.

• Chữ từng là người bạn tri kỷ của tôi. Hai năm rồi, chúng tôi không còn nói chuyện.

→ “Từng”, “rồi”, “không còn” thể hiện sự tiếc nuối của mình trong đó.

• Tôi với chữ luôn đồng hành cùng nhau trên các nền tảng mạng xã hội.

→ kể, nên khô

Thử viết lại: Ngày đó, tôi và chữ đi đâu cũng có nhau. Ở đâu có tôi, ở đó có chữ.

• Tôi bắt đầu sợ nhiều hơn, phán xét bản thân nhiều hơn. Thật buồn thay kể từ đó tôi cũng bắt đầu phán xét người bạn tri kỉ của mình. Tôi cho rằng người bạn này của tôi đã không còn đủ hay đủ giỏi đủ để miêu tả về con người tôi, chiều sâu của tôi. 

→ chỉ nghe kể sợ chứ không cảm được sợ như thế nào

Thử viết lại: Tôi bắt đầu sợ. Viết ra rồi, sợ bị nhìn thấy. Sợ chữ phơi bày mình. Sợ người ta nghĩ tôi ngây ngô.

• Thật buồn thay kể từ đó tôi cũng bắt đầu phán xét người bạn tri kỉ của mình.

→ bị kịch tính, bị diễn

Thử viết lại:  Tôi từng nghĩ chữ không còn đủ hay để nói về tôi. Giờ thì hiểu, chỉ có tôi không còn đủ thật để nói với chữ.

Tụ chung:

• Viết từ trí nhớ, không viết từ cái cảm ở hiện tại trong thân, trong tâm: nỗi sợ, bất an, nỗi nhớ, nỗi khao khát…

• Thiếu cảm giác thân thể, toàn nói bằng đầu.

• Câu dài: nhiều ý, nhiều mệnh đề → bị nén

• Hơi văn chương quá bị sáo, không tự nhiên

❜

❛ 

Bài viết này mềm, nhưng dòng chảy năng lượng bên trong chưa thông. Nó có độ dịu bởi sự chia sẻ nhẹ nhàng, thỏ thẻ, êm nhưng dòng năng lượng bị ngắt, phân tán, mờ.

Tôi đến với hành trình “tìm mạch nguồn của chữ" này là 

để kết nối sâu hơn với chính mình, 

để những điều bên trong của mình được hiện lộ qua con chữ,

để mình có thể lắng lại và nhìn sâu hơn

→ đang mở ra tìm mạch nguồn của chữ, nhưng sau đó bị cụm để… để… để khiến cho năng lượng lý trí áp đảo, cảm xúc đang lên thì bị mờ đi.

Ví dụ: Tôi đến với hành trình “tìm mạch nguồn của chữ". Mạch nguồn ấy là gì? Tôi thật không biết. Có khi nó đến từ một hơi thở, có khi từ một khoảng lặng rất sâu.  Nhưng tôi biết, trên con đường này, tôi sẽ dần đi vào bên trong. Ở nơi ấy, những điều chưa từng được thấy sẽ dần hiển lộ. Ở nơi ấy, có thể gặp lại chính mình… lắng trong.

• Các cụm “tôi thấy rằng”, “có chút gì đó”, “dường như” → là ngôn ngữ của sự quan sát chứ không phải cảm xúc trực tiếp tức dùng tâm trí nói về cảm xúc mà không để cảm xúc lên tiếng. Thử viết lại đoạn này bằng ngôi thứ hai.

Ví dụ: Tôi không rõ con chữ bên trong mình đang muốn nói điều gì. Nhưng tôi nghe tim mình ấm lên khi nghĩ về nó. → từ điểm này mạch chảy sẽ thuận hơn để diễn đạt các ý tiếp theo.

• Các câu nhịp bước đều đặn, cần có câu có nhịp thở sâu, lắng, ngắt nhẹ

Ví dụ:

Hiện tại, dường như có một lớp sương mờ đang ngăn cản sự kết nối giữa chúng tôi. Muốn chạm nhưng vẫn chưa thể thật sự chạm vào. 

→ 

 Hiện tại, dường như có một lớp sương mờ đang ngăn cản sự kết nối giữa chúng tôi. Muốn chạm, nhưng vẫn chưa thể thật sự chạm.  

• Năng lượng bị vọng, hướng ra ngoài.

“Muốn được nói ra”, “muốn chạm”, “Tôi hy vọng mình có thể….” → nó khiến bài viết bị không chạm đất, không vững. Thay “muốn” bằng “nghe”, để cảm nhận thân mình, cảm nhận những gì ở hiện tại.

Ví dụ: “Tôi nghe trong mình một tiếng khẽ, như chữ đang đợi tôi lắng”

Tụ chung: bài viết không phải không hay, mà mà nhịp điệu của nó chưa đủ tự nhiên. Do vẫn viết bằng “tâm trí” nó dẫn dắt, nó mong cầu, nó suy tư… mà không cảm được thân mình muốn nói gì, nghe gì, thấy gì, chạm gì… nên câu chữ chưa co giãn.

❜

Nếu mô tả hành trình viết của bạn sau khóa học bằng 3 từ, đó là:  

thả lỏng - lắng nghe - chạm

Phần nào bạn thấy chạm đến bạn nhiều nhất?
Buổi học nào em cũng thấy chạm hết ạ. Nhưng buổi 3 "nhận diện và chuyển hóa" chắc có lẽ là buổi em thấy mình thực hành nhiều nhất. 

có một số đoạn em thấy rất chạm với mình:

- Dùng chữ để soi tâm - uốn nắn tâm

- Mình có thực hiện diện với bản thân và câu chữ không? 

Em nhận thấy đa phần em viết dựa trên hoặc rất lý trí, hoặc sẽ rất cảm xúc chứ chưa có sự hiện diện đủ đầy với mình và với chữ

Ngoài ra các buổi 1:1 với anh Tâm em cũng thấy chạm được nhiều thứ trong mình. Em nhận thấy mô thức an toàn của mình trong nhiều thứ, nhiều năm qua. 

Trước đó em nghĩ nó là tính cách của mình, nhưng em thấy có gì đó dường như không đúng. 

Càng ngày em càng thấy mình tự tách mình ra khỏi thế giới và trở nên cô độc. 

Buổi trò chuyện với anh Tâm em nhận ra đã đến lúc mình cần phá vỡ các giới hạn của mình.

Cảm ơn anh.

Phần nào bạn thấy khó nhất khi học?  

Càng về sau em thấy càng khó. Như:

- Làm thế nào để có thể viết bằng góc nhìn của bầu trời mà không phải đám mây? 

em cảm thấy đoạn đầu khi viết em có thể nhìn rộng hơn, đến đoạn sau năng lượng và sự tập trung, cảm xúc có vẻ bị rớt xuống. Em không biết phải làm gì tiếp cái em kết thúc luôn. Và thường các đoạn kết của em là đám mây chứ không phải bầu trời ạ

Còn khó nhất với em chắc có lẽ là viết bằng nhiều thể loại và viết số lượng chữ nhiều

Em thấy mình bị một màu, chưa quen với các thể loại khác nên khi viết một thể loại xa lạ em không biết mình cần bắt đầu từ đâu, nó như thế nào. Bình thường cảm để viết bài không dùng lý trí đã khó và lâu, lại viết một thể loại mình rất ít quan tâm. Em thấy nó siêu siêu khó.

Sau khóa học, bạn có nhận ra sự thay đổi nào trong chính mình (không chỉ trong viết)?

Biết dừng lại và quan sát mình hơn, Có khả năng ở lại với cảm xúc, em thấy rất rõ sự một màu của mình và em có mong muốn thay đổi nó ạ.

Khoảnh khắc nào trong khóa học khiến bạn “à, ra là vậy”?  

Em nghĩ là nội dung rút ngắn để chữ có khí lực. 

Sau khóa học, bạn có tiếp tục viết không? 

Em thấy bên trong mình có sự mâu thuẫn khi muốn bắt đầu viết một điều gì đó. Mâu thuẫn đó xuất phát từ thói quen viết trước giờ của em thiên về chia sẻ, tự sự và dùng lý trí/cái đầu để viết. Em vừa muốn diễn đạt ý nghĩ của mình vừa muốn nó mang tinh thần của tâm hơn là não. Em thấy khó quá, viết ra thì chỉ thấy mình viết từ cái não chớ chưa thật là tâm, là cơ thể. Lúc viết từ tâm và cơ thể thì em lại không thể viết theo đúng cái chủ đề muốn chia sẻ ban đầu. Thế là hoặc là em viết như cách viết bình thường của em, lọc lại các từ thiếu khí lực. Hoặc là em viết như thơ. Hoặc là em không viết luôn.

Điều gì khiến bạn dễ quay lại viết hơn sau khóa học?  

Em nghĩ mình cần thời gian tĩnh lặng và một mình rất nhiều để ngồi viết tiếp, để đưa chữ từ cơ thể và tâm ra bên ngoài. Công việc cuối năm hối hả, cảm giác chữ vẫn còn nghẹn ở hơi thở ạ. 

Một điều bạn muốn người hướng dẫn giữ lại trong các khóa sau:

Em thấy các buổi học đều rất chất lượng và tâm huyết. Cách anh Tâm nhận xét siêu có tâm luôn nên em nghĩ anh có thể giữ lại tất cả cho khóa sau cũng được ạ (nếu anh muốn :)))

Một điều bạn mong được cải thiện hoặc làm khác đi:  

Nhiều lúc em bị đứng hình bởi những câu hỏi của anh Tâm. Em quen dùng cái đầu lý trí để đặt câu hỏi và phân tích câu hỏi của người khác. 

Những câu hỏi và công án bài tập anh Tâm đưa đa phần sẽ không quá rõ ràng và đòi hỏi phải cảm nhiều mới trả lời được. 

Nên những lúc đó em bị đơ, đứng hình không biết như nào và không biết làm gì. Em phải quay lại dùng cái đầu để phân tích xem ý anh muốn hỏi về điều gì. Hehe

Nếu muốn gửi lời nhắn cho người  hướng dẫn, bạn muốn nói điều gì?  

Em cảm ơn anh thiệt nhiều ạ. Lớp Viết này có lẽ là một trong những lớp học chất lượng với người hướng dẫn siêu có tâm mà em từng học. 

Em nhận ra những thay đổi của mình trong quá trình học. Cũng kha khá ạ nhưng để vận dụng và thực hành thuần thục nó thì chắc em cần nhiều thời gian hơn. 

Nếu mô tả hành trình viết của bạn sau khóa học bằng 3 từ, đó là:  

Trở về nhà

Phần nào bạn thấy chạm đến bạn nhiều nhất?
Đưa chữ về với mình. Chữ trong tâm, trong thân. Không còn chỉ là một công cụ nữa.

Phần nào bạn thấy khó nhất khi học?  

Về khí trong chữ.

Sau khóa học, bạn có nhận ra sự thay đổi nào trong chính mình (không chỉ trong viết)?

Biết dừng lại và quan sát mình hơn, Ít phán xét bản thân hơn, Dễ chấp nhận trạng thái lên – xuống, Viết giúp tôi quay về, không còn là áp lực.

Khoảnh khắc nào trong khóa học khiến bạn “à, ra là vậy”?  

Khi đọc những nhận xét của anh Tâm. Lúc đó, em nghĩ, sao anh có thể nhìn ra được vấn đề mình không muốn nhìn thấy ở bản thân mình.

Sau khóa học, bạn có tiếp tục viết không? 

Viết không đều nhưng có ý thức

Điều gì khiến bạn dễ quay lại viết hơn sau khóa học?  

Sau khóa học, em nhận ra, viết có thể là  một trong những con đường với em. Qua chữ, em thấy mình hơn. Và trên hết, là học cách thể hiện mình chân thật. Nên em không biết là có cách nào duy trì việc viết và feedback này với anh Tâm không? Em nghĩ mình sẽ khó viết đều, nhưng em có mong muốn duy trì việc viết như là một con đường. 

Một điều bạn muốn người hướng dẫn giữ lại trong các khóa sau:

Nhật ký chữ nghĩa, với feedback như hiện tại.

Một điều bạn mong được cải thiện hoặc làm khác đi:  

em cảm giác mọi thứ đều tròn đầy, vừa vặn với em tại thời điểm này. Những gì cần hiểu, hoặc chưa hiểu được thì nó sẽ phải thế.

Nếu muốn gửi lời nhắn cho người  hướng dẫn, bạn muốn nói điều gì?  

cám ơn anh đã đưa chữ trở về trong em. rất mong có thể được anh dẫn dắt tiếp trên con đường thông qua chữ.

Nếu mô tả hành trình viết của bạn sau khóa học bằng 3 từ, đó là:  

mở mang, chạm, hiểu

Phần nào bạn thấy chạm đến bạn nhiều nhất?
khi viết không chỉ dùng tay và đầu mà phải từ tâm mà ra và dùng thân để cảm nhận

Phần nào bạn thấy khó nhất khi học?  

nghệ thuật đặt tâm khi viết

Sau khóa học, bạn có nhận ra sự thay đổi nào trong chính mình (không chỉ trong viết)?

Biết dừng lại và quan sát mình hơn, Ít phán xét bản thân hơn, Dễ chấp nhận trạng thái lên – xuống, Viết giúp tôi quay về, không còn là áp lực

Khoảnh khắc nào trong khóa học khiến bạn “à, ra là vậy”?  

chữ nhạt không phải là lỗi, chỉ cần học cách chấp nhận, quay về hiện diện trọn vẹn để cảm nhận sự sống, không chỉ riêng việc viết và còn trong mọi việc mình đang làm.

Sau khóa học, bạn có tiếp tục viết không? 

Hiện tại chưa viết nhưng muốn quay lại

Điều gì khiến bạn dễ quay lại viết hơn sau khóa học?  

mình viết bằng sự quan sát, và ít phán xét câu chữ của mình và chính mình hơn

Một điều bạn muốn người hướng dẫn giữ lại trong các khóa sau:

các bài giảng, những bài giảng cho em học được cái cốt lõi, và theo một dòng chảy...

Một điều bạn mong được cải thiện hoặc làm khác đi:  

thời gian và lượng kiến thức các buổi học, nếu có thể giãn ra một chút ạ.

Nếu muốn gửi lời nhắn cho người  hướng dẫn, bạn muốn nói điều gì?  

cảm ơn anh vì rất nhiều điều em đã học được trong khoá học này, cảm ơn sự tâm huyết và kiên nhẫn của anh, đây không chỉ là việc học viết mà thứ em học được là những cái gốc rễ cốt lõi cho tất cả những việc mình làm